Bozok Sancağı
Oğuzların Bozok kolu Anadolu’ya geldikten sonra Yozgat ve çevresini yurt tutmuş, bu sebeple bölge Osmanlı idari sisteminde “Bozok Sancağı” adıyla anılmıştır. Zaman zaman meydana gelen değişiklikler hariç sınırları aşağı yukarı bugünkü Yozgat iline tekabül eden sancak, adını zamanında bölgeye yerleşen Bozok Türkleri’nden alır.
Türkler’in Anadolu’da yerleşmeleriyle birlikte bölge 1174 yılında II. Kılıçarslan tarafından Selçuklu hâkimiyetine girdi, sonra da 1399’da Yıldırım Bayezid tarafından Osmanlı topraklarına dahil edildi.
Bozok sancağının Osmanlılar devrindeki en itinalı tahriri 1556 yılında Koca Nişancı Celâlzâde Mustafa zamanında gerçekleştirildi. Bu tahrire göre sancak, aynı adı taşıyan kazaya bağlı Baltı, Kanak-ı Zîr, Karadere, Sorkun, Deliceözü, Selmanlı’dan müteşekkil altı; Akdağ kazasına bağlı Kanak-ı Bâlâ, Aliki, Akdağ, Boğazlıyan, Emlâk, Gedik ve Çubuk’tan oluşan yedi nahiye olmak üzere toplam on üç nahiyeden ibaretti.
Kayı Boyu
Kayılar, Oğuzların en kudretli boylarındandır. Kayı boyu yedi asır İslam dünyasının sancaktarlığını yapan Osmanlı Devleti’nin kurucusudur.
Kâşgarlı Mahmut, Divân-ı Lügati’t-Türk eserinde bu boya Selçukluların mensup bulunduğu Kınık boyundan sonra ikinci sırada yer verdi ve onu “Kayıg” şeklinde zikretmiş, damgasını da gösterdi. Eserini 1206 yılında tamamlamış olan Fahreddin Mübârek Şah’ın Türk kavimleri listesindeki “kayık” ismi de bu boyu ifade edildi. Eski Türkçe’de hece sonundaki “g”ler Batı Türkçesi’nde düştüğü için bu ad da “kayı” şeklini aldı.
İranlı Tarihçi Reşîdüddin Fazlullah bu boyu kayı şeklinde yazmakta, bunun “sağlam” mânasına geldiğini, ülüşünün “sağ karı yağrın”, onkununun “şahin” olduğunu bildirmekte ve damgasını da vermektedir. Reşîdüddin ayrıca eserinin Türklerin tarihi kısmında Oğuz hükümdarları olan Yavkuyları (< Yabgular) Kayı boyuna bağladı. Bundan dolayı Oğuz boyları listesinde Kayılara en şerefli boy olarak birinci sırada yer verildi. Fakat Kayılar sadece Yabgular çıkarmakla kalmadı, Oğuzların İslâmiyet’ten sonraki tarihlerinde de önemli rol oynadılar.
Kayılar, Anadolu’nun fetih ve iskânında en önemli rol oynadı. Öyle ki Anadolu’da 94 yerleşim yeri Kayı boyunun adını taşımaktadır.
Türkiye’de Kayı Adını Taşıyan Yerler; Afyon Kayıhan, Yozgat Kaykılı (Kayılı), Çankırı Kayılar, Denizli Kayhan, Kastamonu Kayıköy, Konya Kayıcılar, Bolu Kayısopran, Çorum Kayı…
Bir Yorum Yazın