Kaykılı Köyü Tarihçesi (Kayılı Köyü, Şefaatli/Yozgat)
Kaykılı Adının Kaynağı
Osmanlı Devleti Dönemi’nde Bozok Sancağı, Kızılkoca Kazasına bağlı olan Kaykılı Köyü (Karye-i Kayık-lı) 1831 tarihinden itibaren aynı ismi taşımaktadır. Osmanlı Devleti resmî kayıtlarında köy yerine karye kelimesi kullanıldığından, Osmanlı tahrir defterlerinde köy isiminin Karye-i Kayık-lı şeklinde yazıldığı görülür.
Bilindiği üzere Anadolu’da bugün bir köy ismi “lı-li veya lu” eki ile bitiyorsa o köy bir Türkmen-Oğuz Boyu yerleşkesidir.
Köyün adı muhtemelen Oğuzların Bozok Kolundan olan Kayı Boyundan gelir. Kâşgarlı Mahmud, Dîvânü Lügati’t-Türk’te bu boyu “Kayıg” olarak zikretmiş, damgasını da IYI şeklinde göstermiştir. Fahreddin Mübârek Şah’ın 1206 yılında tamamladığı Türk Kavimleri Listesi’ndeki “Kayık” ismi de bu boyu ifade etmektedir. Eski Türkçe’de hece sonundaki “g”ler Batı Türkçesi’nde düştüğü için bu ad da “Kayı” şeklini almıştır. Nitekim Reşîdüddin Fazlullah bu boyu “Kayı” şeklinde yazmakta, bunun “Sağlam” mânasına geldiğini bildirmektedir.
Bu bilgiler doğrultusunda Kayıg ya da Kayık adının Kayı Boyunu ifade ettiği anlaşılmaktadır. Köyün Osmanlı Devleti Dönemi’nde Karye-i Kayıklı ve daha sonrasında Kaykılı-Kaygılı olarak anılmasının bu sebeple olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle köyün adının Kayılı Köyü olarak kayıtlara geçirilmesi daha doğru olacaktır.
Tarihçe: Horasan’dan Anadolu’ya
Kayı ya da Kayık Boyu, Oğuzların 24 boyundan biri olup Bozok Koluna mensuptur. Oğuzlar, Kâşgarlı Mahmud’un Dîvânü Lügati’t-Türk’te üzerinde en çok durduğu Türk boyudur. Oğuzların yirmi dört boyundan bazıları şunlardır: Kınık Boyu, Kayı ya da Kayık Boyu, Bayundur Boyu, Avşar Boyu, Bayat Boyu, Eymür Boyu, Çepni Boyu…
Kayı Boyu, Anadolu’ya iki ayrı dönemde iki ayrı kol hâlinde takriben 70.000 çadırlık geniş bir nüfusa sahip şekilde girdiler. İlk önemli Kayı kolu Malazgirt Zaferi ile Anadolu’ya giriş yapmıştır. Horasan bölgesinde varlıklarını devam ettiren bir diğer Kayı kolu ise 12. yüzyılın sonlarında Anadolu’ya girmişlerdir.
Selçuklu Devleti hudutları içerisinde diğer Türk boyları gibi konar/göçer yaşayan Kayılara mensup oymakların Horasan’dan gelen kolunun bir kısmı Bozok/Yozgat ilinin bu bölgelerine yerleşmişlerdir.
Köy Halkının Rivayetleri
Köy halkı arasında anlatılanlara göre Kaykılı Köyü bugünkü yerinden önce köyün yaklaşık 15-20 kilometre güneyinde bulunan Ağzıkara (Azaralı) mevkiinde 12 hane ile kurulmuştur. Daha sonra bu 12 hane halkı hep birlikte göç etmiş ve köyün bugünkü bulunduğu alana yerleşmişlerdir. Köyün eski yerleşi alanından köye ait bir mezarlık ve çeşme hala
Köy halkının bu 12 haneyi temsil eden aileleri kendi aralarında Tök Tök, Törebeğ gibi bir tekerleme ile saydığı bilinmektedir. Bu tekerleme incelendiğinde de ailelere verilen isimlerin bugün Türkistan Coğrafyasında hala kullanılmakta olan öztürkçemizle birebir aynı kelimeleri barındırdığı anlaşılmaktadır.